Gedenksteen 4 mei (Kleine Gartmanplantsoen bij ingang Max Euweplein)

Omschrijving:
Gespleten steen waar de twee helften half over elkaar zijn geschoven en aan elkaar bevestigd door roestvrijstalen verankering. Het geheel is geplaatst op een massieve gepolijste metalen poot.
Op het onderste deel van de steen is in vergulde letters de volgende tekst aangebracht (ontwerp Richter Roegholt):
"misdaad gestraft
vrijheid gefnuikt
visioen bevochten
een open stad"

Deze gedenksteen staat op de plaats van het voormalig Huis van Bewaring. Dit gebouw werd tijdens de Duitse bezetting door de SD en Gestapo gebruikt voor politieke gevangenen. Voor velen was dit het eerste station op weg naar concentratiekampen, Duitse gevangenissen en plaatsen waar zij die zich tegen de bezetter te weer stelden ter dood werden gebracht.

In 1944 zijn er twee overvallen op dit gebouw gepleegd in een poging hen te bevrijden. De eerste overval ontstond onder leiding van Gerrit Jan van der Veen. De tweede werd geleid door Johannes Post.
De architect Pieter Zaanen heeft ook de nieuwe bouw rond het Max Euweplein ontworpen.